Cold mailing a śledzenie otwarć: art. 399 PKE i co zamiast open rate

Wysłałeś pierwszą kampanię cold mailingową. Po godzinie narzędzie pokazuje, kto otworzył maila, ile razy i kiedy. Wygodne… tylko skąd ono to wie?

Z niewidocznego obrazka, który wkleiło do każdej wiadomości. A ten obrazek to, w ostrożnym odczytaniu przepisów, dostęp do urządzenia odbiorcy, na który potrzebujesz jego zgody. W cold mailingu takiej zgody nie masz. Z tego wpisu dowiesz się, co dokładnie mówi art. 399 Prawa komunikacji elektronicznej, jak wyłączyć śledzenie otwarć i po czym oceniać kampanię, gdy nie widzisz już open rate, czyli odsetka otwartych maili.

Jedno zastrzeżenie na start. Czy w ogóle wolno wysłać pierwszego maila do firmy, która Cię nie zna, to osobne pytanie i osobny przepis (art. 398 PKE). O samym art. 398 pisałem przy okazji zgody marketingowej a wizytówek z targów. Tutaj zajmuję się wyłącznie tym, co dzieje się w skrzynce odbiorcy, gdy już otworzy Twoją wiadomość.

Spis treści

Co robi tracking pixel w cold mailu?

Tracking pixel, po polsku piksel śledzący, to malutki obrazek doklejony do treści maila. Woodpecker, jedno z popularnych narzędzi do cold mailingu, opisuje to wprost w swojej pomocy: do każdego wysłanego maila dodaje domyślnie biały obrazek PNG o wymiarach 1×10 pikseli. Gdy odbiorca otwiera wiadomość, obrazek się wczytuje, a narzędzie zapisuje otwarcie. Ta sama strona podaje, że to jedyny sposób śledzenia otwarć, z którego korzystają wszystkie narzędzia tego typu.

Program pocztowy odbiorcy pobiera ten obrazek z serwera narzędzia, a w adresie obrazka siedzi identyfikator konkretnej wiadomości. Apple w opisie funkcji Ochrona prywatności w Poczcie wylicza m.in., czego nadawca może się w ten sposób dowiedzieć: kiedy i ile razy otwierasz jego wiadomości, czy przekazałeś je dalej i jaki masz adres IP.

Europejska Rada Ochrony Danych (EROD, organ zrzeszający unijne urzędy ochrony danych) opisała ten mechanizm w wytycznych 2/2023 w sprawie technicznego zakresu stosowania art. 5 ust. 3 dyrektywy o prywatności i łączności elektronicznej (wersja 2.0 z 7 października 2024 r.). W punkcie 48 wytycznych EROD pisze, że nadawca może dodać do maila piksel śledzący, aby wykryć, kiedy odbiorca przeczytał wiadomość. A w punktach 50 i 51 dochodzi do dwóch wniosków. Dostarczenie piksela na urządzenie użytkownika to „przechowywanie”, nawet gdy nie jest trwałe. A zebranie identyfikatora, który urządzenie odsyła, można według EROD uznać za „uzyskanie dostępu”.

Art. 399 PKE: kiedy wolno sięgać do urządzenia odbiorcy

W Polsce art. 5 ust. 3 tej dyrektywy wdraża art. 399 ustawy z 12 lipca 2024 r. Prawo komunikacji elektronicznej (w skrócie PKE, Dz.U. 2024 poz. 1221). Ten sam przepis dotyczy plików cookies na stronach internetowych. Ustęp 1 mówi, że przechowywanie informacji albo uzyskiwanie dostępu do informacji już przechowywanej w urządzeniu końcowym (komputerze, telefonie) abonenta lub użytkownika końcowego jest dozwolone, pod warunkiem że:

  1. odbiorca zostanie uprzednio poinformowany w sposób jednoznaczny, łatwy i zrozumiały o celu przechowywania i uzyskiwania dostępu do tej informacji oraz o tym, że może określić warunki przechowywania lub dostępu w ustawieniach oprogramowania albo konfiguracji usługi;
  2. odbiorca, po otrzymaniu tych informacji, wyrazi na to zgodę;
  3. przechowywana informacja lub dostęp do niej nie powoduje zmian konfiguracyjnych w urządzeniu i zainstalowanym w nim oprogramowaniu.

Te trzy warunki muszą być spełnione razem. Ustęp 2 dodaje, że zgodę można wyrazić także w ustawieniach programu, a art. 400 każe do jej uzyskania stosować odpowiednio przepisy o ochronie danych osobowych, czyli wymagania zgody z RODO.

Trzy warunki z art. 399 ust. 1 PKE: uprzednia informacja o celu, zgoda odbiorcy, brak zmian w konfiguracji urządzenia

Piksel spełnia tylko trzeci warunek, bo niczego w urządzeniu nie przestawia. Dwa pierwsze odpadają. Odbiorca cold maila nie dostał od Ciebie żadnej informacji, zanim otworzył wiadomość, a piksel wczytuje się właśnie w chwili otwarcia. Nie ma więc momentu, w którym mógłby się na cokolwiek zgodzić.

Ktoś powie: „ale odbiorca ma w programie włączone wyświetlanie obrazków, to jest zgoda przez ustawienia z ust. 2”. Moim zdaniem nie. Ustęp 2 mówi tylko, gdzie można wyrazić zgodę. Nie zwalnia z ust. 1 pkt 2, który wymaga zgody wyrażonej po otrzymaniu informacji o celu. Domyślnie włączone obrazki nie mówią nic o tym, że ktoś chce, by nadawca liczył jego otwarcia.

Wyjątki z art. 399 ust. 3 nie obejmują pomiaru otwarć

Ustawa przewiduje sytuacje, w których trzech warunków z ust. 1 nie trzeba spełniać. Są dokładnie dwie. Warunków nie stosuje się, jeśli przechowywanie lub dostęp jest konieczne do:

  • wykonania transmisji komunikatu elektronicznego przez publiczną sieć telekomunikacyjną (ust. 3 pkt 1). Mail dochodzi do adresata bez żadnego piksela, więc piksel nie jest do tego konieczny;
  • dostarczania usługi telekomunikacyjnej lub usługi świadczonej drogą elektroniczną, żądanej przez abonenta lub użytkownika końcowego (ust. 3 pkt 2). Odbiorca cold maila niczego od Ciebie nie zamawiał, a już na pewno nie statystyk swoich otwarć.

Ustęp 4 dotyczy jeszcze instalowania oprogramowania przez dostawców usług i do maila z pikselem nie pasuje. W ostrożnym odczytaniu w cold mailingu nie zostaje więc żadna furtka.

Przepis nie wymienia pikseli z nazwy, a wytyczne EROD to stanowisko organów nadzorczych, nie wyrok sądu. Dlatego piszę o ostrożnym odczytaniu i sam się go trzymam: w dokumentacji RODO, którą przygotowuję dla firm, pomiar otwarć newslettera bez zgody odbiorców po prostu wykreślam. Przy zimnej wysyłce, gdzie odbiorca nie zapisywał się na nic, wniosek jest taki sam.

Kara z PKE i dane osobowe: ryzyko piksela w zimnym mailu

Art. 444 ust. 1 pkt 82 PKE przewiduje karę pieniężną dla tego, kto przechowuje informacje w urządzeniach końcowych abonenta lub użytkownika końcowego albo uzyskuje do nich dostęp niezgodnie z art. 399. Według art. 446 ust. 1 nakłada ją Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE), w drodze decyzji, w wysokości do 3% przychodu ukaranego podmiotu z poprzedniego roku kalendarzowego. Dla małych firm są dodatkowe zasady (art. 446 ust. 2 i 3): gdy przychód z poprzedniego roku nie przekroczył 500 000 zł, Prezes UKE bierze średni przychód z trzech lat, a gdy i on nie przekracza tej kwoty, kara może wynieść do 15 000 zł. Przy niewielkim przychodzie to więcej niż 3%.

To nie jedyny kłopot. Identyfikator w pikselu jest przypisany do konkretnego adresu, a adres w rodzaju imie.nazwisko@firma.pl wskazuje osobę. Wtedy informacja „otworzył maila trzy razy we wtorek wieczorem” dotyczy osoby, którą da się zidentyfikować, czyli jest daną osobową w rozumieniu art. 4 pkt 1 RODO, więc w grę wchodzi także RODO.

I jeszcze jedno, czysto praktyczne. Woodpecker w swojej pomocy przyznaje, że część programów pocztowych domyślnie blokuje obrazki od nieznanych nadawców, a odbiorca widzi komunikat o zablokowanym obrazku i może uznać to za podejrzane. Maile pisane ręcznie pikseli nie mają, więc po takim komunikacie odbiorca może się domyślić, że wiadomość wysłała maszyna.

Wyłączenie śledzenia otwarć w narzędziu wysyłkowym

W narzędziach do cold mailingu śledzenie otwarć jest zwykle włączone domyślnie, ale da się je wyłączyć w ustawieniach. W lemlist robisz to w ustawieniach kampanii, w zakładce Tracking. W Mailshake w ustawieniach wysyłki (Sending Settings) przy nowej kampanii, a w trwającej przez Lists, Actions i Edit Options. W cytowanym wyżej Woodpeckerze ikoną oka przy każdym mailu w edytorze albo w zaawansowanych ustawieniach kampanii (Advanced settings, sekcja Open tracking), zaznaczając pola przy wszystkich dostawcach poczty odbiorców. Kolejność działań wygląda podobnie w każdym z nich:

1

Usuń warunki zależne od otwarcia

Jeśli sekwencja wysyła kolejny mail (follow-up) tylko do tych, którzy otworzyli maila, zmień ten warunek. Woodpecker nie pozwala wyłączyć śledzenia, dopóki taki warunek jest w sekwencji.

2

Wyłącz śledzenie otwarć

Dla wszystkich maili w sekwencji, a nie tylko dla pierwszego. W statystykach zamiast procentu otwarć zobaczysz wtedy kreskę (Woodpecker) albo „N/A” (lemlist).

3

Wyłącz też śledzenie kliknięć

Kliknięcia wydają się niewinne, ale wytyczne EROD (pkt 49-51) traktują linki z identyfikatorem tak samo jak piksele. Zwykły link do Twojej strony nikomu nie szkodzi.

4

Wyślij test do siebie

Otwórz źródło wiadomości i sprawdź, że nie ma w niej obcego obrazka, a linki prowadzą prosto na Twoją stronę: bez przekierowania przez domenę narzędzia albo Twoją domenę śledzącą (np. track.twojafirma.pl) i bez doklejonych identyfikatorów w adresie.

Jak ocenić kampanię bez open rate: odpowiedzi i spotkania

Dobra wiadomość: open rate i tak jest liczbą mało wiarygodną. Apple we wspomnianym opisie Ochrony prywatności w Poczcie pisze, że po włączeniu funkcji Chroń aktywność w Poczcie aplikacja Poczta domyślnie pobiera zawartość zdalną w tle, gdy wiadomość przychodzi, a nie gdy ją otwierasz, niezależnie od tego, co z wiadomością zrobisz. Piksel „otwiera się” więc u odbiorców, którzy maila w ogóle nie czytali.

Sam lemlist w podlinkowanej wyżej pomocy przyznaje, że open rate bywa niewiarygodny, bo funkcje prywatności blokują piksele, a filtry antyspamowe sztucznie zawyżają dane. Woodpecker dodaje, że filtry antyspamowe potrafią „otworzyć” maila, żeby sprawdzić jego treść, i takie otwarcie może trafić do statystyk (Woodpecker część z nich odfiltrowuje).

Cold mailing ma jeden cel: rozpocząć rozmowę handlową. Mierz więc to, co z tym celem naprawdę się wiąże i co widzisz bez żadnego piksela:

  • reply

    Odpowiedzi

    Ile osób odpisało na 100 wysłanych maili. To widzisz we własnej skrzynce, bez żadnego śledzenia.

  • thumb_up

    Odpowiedzi pozytywne

    Ile z nich to „tak, porozmawiajmy”, a ile „nie, dziękuję”. Dopiero ten podział mówi, czy trafiłeś z ofertą.

  • event_available

    Umówione spotkania

    Najbliżej sprzedaży. Zapisuj w systemie do obsługi klientów (CRM), z której kampanii i z którego maila w sekwencji przyszło spotkanie.

  • block

    Odbicia i wypisania

    Zwroty z serwera pocztowego (adres nie istnieje) i prośby o usunięcie z listy. Pokazują jakość bazy i to, czy nie piszesz do niewłaściwych firm.

A co z testowaniem tematów maila, do którego zwykle służy open rate? Porównujesz warianty po odsetku odpowiedzi, a nie otwarć. To wolniejsze, bo odpowiedzi jest mniej niż „otwarć”, ale za to liczysz ludzi, którzy naprawdę przeczytali maila. Pomysły na tematy i treść znajdziesz w przykładach cold mailingu z gotowymi szablonami i sekwencjami B2B.

Wysoki odsetek odbić to z kolei sygnał, że baza jest nieaktualna. Dlatego przed wysyłką warto zrobić weryfikację e-maili i usunąć adresy, które nie istnieją. Jeśli dopiero zaczynasz i chcesz najpierw poukładać sobie, czym jest cold mailing i jak wygląda cała kampania, zacznij od przewodnika Cold mailing - co to jest i jak działa.

Najczęstsze pytania o śledzenie otwarć w cold mailingu

Jak sprawdzić, czy ktoś otworzył maila, bez piksela śledzącego?+

Wiarygodnie nie. Lemlist w swojej pomocy pisze wprost, że bez pikseli nie ma innej metody wiarygodnego pomiaru otwarć, i radzi opierać decyzje na odpowiedziach i kliknięciach. Kliknięcia też wymagają jednak śledzenia, więc zostają odpowiedzi. Pewny sygnał, że ktoś przeczytał maila, to właśnie jego odpowiedź.

Czy art. 399 PKE dotyczy tylko maili do osób prywatnych?+

Nie. Przepis chroni urządzenie końcowe „abonenta lub użytkownika końcowego”, a art. 2 pkt 86 PKE definiuje użytkownika końcowego jako podmiot korzystający z publicznie dostępnej usługi komunikacji elektronicznej dla zaspokojenia własnych potrzeb. Firma też jest takim podmiotem, a ustawa nie robi wyjątku dla adresów firmowych.

Czy wystarczy napisać w stopce maila, że mierzę otwarcia?+

W ostrożnym odczytaniu nie. Art. 399 ust. 1 wymaga informacji podanej uprzednio i zgody wyrażonej po jej otrzymaniu, a stopkę odbiorca czyta już po otwarciu, czyli po tym, jak piksel się wczytał.

Czy cold mailing jest zgodny z RODO, jeśli wyłączę piksel?+

Wyłączenie piksela rozwiązuje tylko sprawę z art. 399 PKE. To, czy wolno wysłać samą wiadomość, rozstrzyga art. 398 PKE, a przy adresach wskazujących konkretną osobę także RODO. To osobne pytania i każde trzeba sprawdzić osobno.

Zimna wysyłka bez piksela: co zapamiętać

Pamiętaj: piksel w zimnym mailu to w ostrożnym odczytaniu art. 399 PKE dostęp do urządzenia odbiorcy bez zgody, a żaden z dwóch wyjątków ustawy go nie obejmuje. Wyłącz śledzenie otwarć i kliknięć, zanim ruszy następna kampania, i oceniaj ją po odpowiedziach i spotkaniach. Wyłączony piksel nie przesądza jednak, że samą wysyłkę wolno zrobić. To sprawa art. 398 PKE.

Za open rate nie płacz. I tak liczył nie tylko ludzi, którzy przeczytali Twoją wiadomość, ale też obrazki pobrane przez filtry antyspamowe i Pocztę Apple ;-)

Przemek wywodzi się z marketingu i ochrony danych osobowych (RODO). Dziś odpowiada za procesy marketingowe i ochronę danych w grupie firm usługowych.